ಅವರೆಲ್ಲರದೂ ನಿವೇದನಾ ಕಾವ್ಯ

ನೋಡುವ ಬೆಡಗು । ದೀಪಾ ಫಡ್ಕೆ

ನಮುಖಿ ಸಾಹಿತ್ಯವಾದ ಹರಿದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ. ವಿರಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೈಮನಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡ ಹರಿದಾಸರದು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಜೀವನಧರ್ಮ. ಈ ಹರಿದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಿದ್ದ ಸಹಜ ಶಕ್ತಿಯೆಂದರೆ ಅದಕ್ಕಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿ. ನಿಂತ ನೀರಾಗಿದ್ದ ವೈದಿಕ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ  ಸಡ್ಡು ಹೊಡೆದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಹಳೆ ಮೊಳಗಿಸಿದ ದಾಸಸಾಹಿತ್ಯ ಸರಳ, ಉತ್ತಮ ಜೀವನತತ್ವ್ತಗಳನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಹೇಳಿ ಮಹತ್ತರ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದಿತು.  ಭಗವಂತನನ್ನು ನವವಿಧಭಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಆರಾಧಿಸುವ ಹರಿದಾಸರ ನಾಲಗೆ ತುಂಬಾ ವಿಠ್ಠಲ,ವಿಠ್ಠಲ ಹರಿನಾಮ. ಭಕ್ತಿಯೊಂದೇ ಹರಿದಾಸರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದ ವಿದ್ಯೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನ, ಭಕ್ತಿಪಂಥದ ಹರಿದಾಸರ ಯುಗವೆಂದು ಹೇಳಬೇಕು.

ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಎಂಬ ಎರಡು ಜಗತ್ತುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವನು. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ದೇಹ ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಮನಸ್ಸು, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಪಂಚದ ಆತ್ಮದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತಿಳಿಯದಷ್ಟು ಹೊರಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಮಿಳಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತಿ ಎನ್ನುವ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿ ಈ ಎರಡು ಜಗತ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಏರ್ಪಡಿಸಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸು ಸತ್ಯದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತಿ ಉಪಾಸನೆಯಾಗಿ ಹರಿಸರರ್ವೋತ್ತಮತ್ವಕ್ಕೆ ಶರಣಾದಾಗ ಹರಿದಾಸ ಜನನವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು, ನನ್ನದು, ನಾನು ಯಾರು ಇಂತಹ ಎಲ್ಲ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥ ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಹರಿದಾಸರು ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಮೂಡಿದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೆಲ್ಲವೂ ಹರಿದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯವಾಯಿತು.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಧರ್ಮದ ಅರಿವು, ನೈತಿಕತೆಯ ಪಾಠದೊಂದಿಗೆ ಬದುಕಿದು ನೀರ ಮೇಲಿನ ಗುಳ್ಳೆ ಎನ್ನುವ ಅಸ್ಥಿರತೆಯ ತಿಳಿವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, ಹರಿದಾಸರು ಮಾಡಿದ್ದು ಮಹಾನ್ ಚಳುವಳಿ. ತಾಳ ತಂಬೂರಿಯ ದಾಸಯ್ಯ ಎಂದು ಹರಿದಾಸರನ್ನು ಗೇಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಡಿತ ವರ್ಗ, ರಾಜ್ಯವಾಳುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜಾಧಿರಾಜರು, ಅವರ ಕಾನೂನು, ಆಡಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡದೇ ಇದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಗೋಪಾಳಬುಟ್ಟಿ(ಜೋಳಿಗೆ), ಚಿಟಿಕೆಯ ಹರಿದಾಸರು  ಬೀದಿಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ “ತಂಬೂರಿ ಮೀಟಿದವ ಭವಾಬ್ಧಿ ದಾಟಿದವ….” ಎಂದು ಹಾಡುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುತ್ತಾ, ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದರೆಂದರೆ ಅವರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಶಕ್ತಿ ಎಂತಹದು ಎಂದು ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಹರಿ, ಅವನ ಲೀಲೆ, ಅವತಾರಗಳು, ಪವಾಡಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಹರಿದಾಸರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ.  ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡ ಅವರ ನಿವೇದನೆಗಳು, ಕೀರ್ತನೆಗಳಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಮನೆಮಾತಾಗಿವೆ.

ನೂರಾರು ಹರಿದಾಸರು ಸಾವಿರಾರು ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ದಾಸಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀಪಾದರಾಯರಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಈ ಅದ್ಭುತ ಪರಂಪರೆ ಪುರಂದರದಾಸ, ಕನಕದಾಸರಿಂದ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಆಗಿಹೋದ ಪ್ರಾಣೇಶಾಚಾರ್ಯ, ಬೇಲೂರು ಕೇಶವದಾಸರ ತನಕ ಜೀವಂತವಾಗಿತ್ತು. ಈಗಲೂ ಈ ಜೀವನಧರ್ಮ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ  ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವ ಸಂತಸವಿದೆ. ಈ ಹರಿದಾಸರ ನಡುವೆ ಕೆಲವು ವಿರಕ್ತ ಮಹಿಳೆಯರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಂತೆ  ಮಿಂಚಿ ಮಹಿಳಾ ಹರಿದಾಸಲೋಕವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷವಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪುರುಷ ಹರಿದಾಸರನ್ನೇ “ದಾಸಯ್ಯ” ಎಂದು ಹೀಗಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಮಹಿಳಾ ಹರಿದಾಸರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಬಹಳ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಹಿಳಾ ಹರಿದಾಸರಲ್ಲಿ, ಗಲಗಲಿಯ ಅವ್ವ(ರಮಾಬಾಯಿ) ಮೊದಲಿಗರು. ನಂತರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಳವನಕಟ್ಟೆ ಗಿರಿಯಮ್ಮ, ಜೀವೂಬಾಯಿ, ಹರಪನಹಳ್ಳಿ ಭೀಮವ್ವ,  ಅಂಬಾಬಾಯಿ, ಯದಿಗಿರಿಯಮ್ಮನವರು, ನಾಡಿಗರ ಶಾಂತಿಬಾಯಿ, ಓರಬಾಯಿ, ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಮ್ಮ, ಸರಸಾಬಾಯಿ, ನಂಜನಗೂಡು ತಿರುಮಲಾಂಬಾ, ಬಳ್ಳಾರಿ ರಾಧಾಬಾಯಿ, ಕಳಸದ ಸುಂದರಮ್ಮ, ಗುಂಡಮ್ಮ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿಬಾಯಿ. ಹೀಗೆ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯ ಮಹಿಳಾ ಹರಿದಾಸರು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಹೊಸಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಸದ್ದಿಲ್ಲದೇ ಮಾಡಿಹೋದರು.

ಏನಿದು ಬಯಲ ಪಾಶ ನೋಡಿದರಿಲ್ಲಿ
ಏನು ಹುರುಡುಗಾಣೆನೊ
ನಾನಾಜನ್ಮದಿ ಬಂದು ಹೊಂದಲಾರೆನು ನಿನ್ನ
ಧ್ಯಾನವ ಕೊಡೊ ಅಭಿಮಾನದೊಡೆಯ ರಂಗ

ಹೆಳವನಕಟ್ಟೆ ಗಿರಿಯಮ್ಮನ ನಿವೇದನೆಯಿದು. ಸ್ತ್ರೀ ಸಹಜ ಭಾವಗಳಾದ ಮಮತೆ, ಪ್ರೀತಿ, ಆರ್ತಭಾವ, ದೀನತೆ, ನಿವೇದನೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸಮರ್ಪಣೆ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳಾ ಹರಿದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಧಾನ ಅಂಶ. ಮಮತೆ, ವಾತ್ಸಲ್ಯದ ಮಧುರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ನಂತರ ಪಕ್ವಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಆತ್ಮನಿವೇದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು. ಅನಾದಿಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸ್ತ್ರೀ ಮತ್ತವಳ ಸಂವೇದನೆಗಳು ಉಪೇಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾದವುಗಳು. ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು, ಸ್ವಂತಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನೂ ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನ ಸಮಾಜದೆದುರು ಅದುಮಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಬದುಕುವ ಯತ್ನ ಸ್ತ್ರೀಯರದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಉಪೇಕ್ಷೆಯನ್ನೂ ಕಡೆಗಣಿಸಿಕೊಂಡು ಸ್ತ್ರೀ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ, ಸಾತ್ವಿಕತೆಯಿಂದ ಎದುರಿಸಿದ ಧೀರೆಯರು ಈ ಮಹಿಳಾ ಹರಿದಾಸರು. ಕುಹಕ, ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಅತೀ ಎನ್ನಿಸುವ ವಿರಕ್ತ ಜೀವನವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ನೂರಾರು ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಭಕ್ತಿಯನ್ನು, ತಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ಬವಣೆಗಳನ್ನೂ ತೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಮಹಿಳಾ ಹರಿದಾಸರು ತಮ್ಮ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿ ತಾಳ ತಂಬೂರಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೀದಿಗಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಸಂಸಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನೂ ತೊರೆಯಲಿಲ್ಲ.ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳ ಒಳಗೆ, ತಮ್ಮ ಮಿತಿಯಲ್ಲೇ ಹರಿದಾಸ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಟ್ಟಳೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಹರಿದಾಸ್ಯವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು  ಒಳಗಿನವರ, ಹೊರಗಿನವರ ಕುತ್ಸಿತ ಮನದ ನಿಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡು ಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾ ಭಕ್ತಿಲೋಕದ ಅಲೌಕಿಕ ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಭಗವಂತನನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

ಮಹಿಳಾ ಹರಿದಾಸರ ಇತಿಹಾಸ ತಿರುವಿದಾಗ ವಿಷಾದ ಮೂಡಿಸುವ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಇವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಬಾಲವಿಧವೆಯರು. ಹದಿಹರೆಯದ ಬಾಲಕಿಯರನ್ನು ವೃದ್ಧ “ವರ”ನಿಗೆ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಅಕ್ಷಮ್ಯದ ನಿದರ್ಶನಗಳು. ತಮ್ಮ ಚಿಗುರು ದೇಹಕ್ಕೆ ಸಮಾಜ, ಧರ್ಮ, ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತಾವೇ ಬೆಂಕಿಯ ಕೊಳ್ಳಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡವರು. ಅರಳುವ ಮುನ್ನವೇ ಬಾಡಿಹೋದ ಬದುಕುಗಳು. ಹೀಗೆ ಮುರುಟಿಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಜೀವಗಳಿಗೆ ಸಂಜೀವಿನಿಯಾಗಿ ದೊರೆಕಿದ್ದು ಹರಿದಾಸ್ಯ. ಹರಿಯ ಆರಾಧನೆ ಅವರಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿ ಮೂಡಿಸಿತೋ ಏನೋ? ಕೆಲವರಿಗೆ ತಂದೆಯಂತೆ ಹರಿ ಕಂಡರೆ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು, ಸಖನೆಂದುಕೊಂಡು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಹರಟಿ ವಾಗ್ವಾದ ನಡೆಸಿದರು, ಅವನೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಿ ಕುಣಿದರು, ಜೋಕಾಲಿಯಾಡಿದರು, ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಇಳಿದಾಗ ಅವನ ಹೆಗಲಿಗೆ ತಲೆಯಿಟ್ಟು ರೋದಿಸಿದರು. ಮಾತೃ ಹೃದಯದ ಇವರಿಗೆ ಬೆಣ್ಣೆಕಳ್ಳ ಕೃಷ್ಣ ಮಗುವಾಗಿ ಕಂಡಾಗ ಅವನಿಗಾಗಿ ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿದರು ತೊಟ್ಟಿಲು ತೂಗಿದರು ಈ ಮಾತೆಯರು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರ ಕೀರ್ತನ ಪ್ರಪಂಚದ ತುಂಬ ಹರಿ, ಹರಿ, ಹರಿ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಭಾವಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹರಿ ದೊರೆಯಾದರೆ ಅವರು ರಾಣಿಯರಾದರು, ಸಖಿಯಾದರು, ದಾಸಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಮಮತೆಯ ಮಾತೆಯರೂ ಆಗಿಹೋದರು. ಹರಿಯೊಂದಿಗಿರುವಾಗ ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೊಂಕು, ಟೀಕೆಗಳು ಮುಟ್ಟಲೇ ಇಲ್ಲ. ಮುಟ್ಟಿದರೂ ಅದು ಬಾಡಿದ ದೇಹಕ್ಕಷ್ಟೇ ಹೊರತು ಹರಿಯಿಂದ ತುಂಬಿಹೊದ ಮನಸ್ಸಿಗಲ್ಲ.

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂತಮಹಿಳೆಯರು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನವಿತ್ತಿದ್ದು ಹರಿಯ ಒಂದು ಅವತಾರವಾದ ಮುರಲೀಮನೋಹರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಲೀಲೆಗಳಿಗೆ. ನಿಜ, ಅಂತಹ ಚುಂಬಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಗಿರಿಧಾರಿಯದು. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ತೊಡಗಿ ತನ್ನ ನಿರ್ವಾಣದವರೆಗೂ ವಿವಾದ, ಕುತೂಹಲದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ.  ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ನಿಗೂಢತೆಯನ್ನು ತನ್ನೊಡಲಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡ ವಾಸುದೇವಕೃಷ್ಣ ಈ ನೊಂದ ಸಾಧ್ವಿಯರಿಗೆ ಪರಮಾಪ್ತನಾದ.  ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹಿಳಾ ಹರಿದಾಸರ ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಅಲಂಕಾರ, ಬಾಲಲೀಲೆಗಳು, ತನ್ನನ್ನು ನಂಬಿದವರನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ಕಾಪಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿ ಅಲ್ಲದೆ ಹರಿಯ ದಶಾವತಾರಗಳ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಮನದ ಚಿಂತೆಯಬಿಡಿಸೊ ಮಾಧವಾ ಮುಕಂದ ಹರಿ
ದನುಜಾರಿದಯಾವಾರಿಧಿ
ಅನುದಿನದಿ ನಿಮ್ಮ ಚರಣವ ನಂಬಿದವರಿಗಿಂಥ
ಬಿನುಗುದುರಿತಗಳು ಬಾಧಿಸುವುದ್ಯಾತಕೊ ಸ್ವಾಮಿ

ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಹಿಳಾ ಹರಿದಾಸರು ಪ್ರಪಂಚದ ಜೀವವಿರೋಧಿ ನೀತಿಗೆ ನೊಂದು “ಯಾಕೆನಗೆ ವೈರಾಗ್ಯ ಪುಟ್ಟಲಿಲ್ಲವೋ ದೇವಾ” ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಂಡು  “ಅಸಾರವಾದ ಸಂಸಾರದಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡುವುದೆಂದಿಗೋ ರಂಗಯ್ಯ” ಎಂದು ಗೋಗರೆಯುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ನಿಜ, ಪ್ರಕೃತಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಮೇಲೂ ಹಕ್ಕು ಚಲಾಯಿಸಿ ಜೀವವಿರೋಧಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇಂಥದ್ದನ್ನು ಮಹಿಳಾ ಹರಿದಾಸರು ನಿವೇದನೆಯ ಮೂಲಕ ವಿರೋದಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಉಪದೇಶ, ಲೋಕನೀತಿಯ ಬೋಧನೆ, ಕೃಷ್ಣ ಲೀಲಾ ವರ್ಣನೆಗಳ ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲದೇ ಕಥನಾತ್ಮಕಗಳೊಂದಿಗೆ, ದೀರ್ಘವಾದ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನೂ ಮಹಿಳಾ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ಪುರಂದರದಾಸ, ಕನಕದಾಸರ ಕೀರ್ತನಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಜೀವನಾನುಭವ, ಲೋಕಾನುಭವದ ಕೊರತೆ ಮಹಿಳಾ ಹರಿದಾಸಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತರಾದ ಈ ಸಂತಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮನೆಯೇ ಬೃಂದಾವನವಾಗಿತ್ತು. ಹೊಸ್ತಿಲು ದಾಟಿದರೆ ಸಿಗುವ ಲೋಕಾನುಭವ ಇವರಿಗಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಆಳವಾದ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನ, ವೇದಾಂತದ ಛಾಯೆಯು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಕಾಣದಿದ್ದರೂ ಮಾನಸಿಕ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು.

ಈ ಮಹಿಳಾ ಹರಿದಾಸರದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಳಿಲಸೇವೆ. ಖಂಡಿತ ಕಡೆಗಣಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ಮಹಿಳೆಯರು ಯಾರ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದವರು. ಸಮಾಜದ ಹರಿತ ಕುಡುಗೋಲಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬದುಕು ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಕೀರ್ತನೆಗಳ ಹೂ ಮಳೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳಾ ಹರಿದಾಸರದು ನಿವೇದನಾ ಕಾವ್ಯ. ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರ ಬದುಕು ಒಂದೊಂದು ಕಾವ್ಯ. ಅವರವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರೇ ನಾಯಕಿಯರು, ನಾಯಕ ಮಾತ್ರ ಅವನೊಬ್ಬ ಮಾಂತ್ರಿಕ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ. ಈ ಲೋಕನಾಯಕ ತನ್ನನ್ನು ನಂಬಿದ, ಆರಾಧಿಸಿದ ನಾಯಕಿಯರನ್ನು ವಿಠಲ, ಪಾಂಡುರಂಗ, ರಂಗ, ಮಾಧವ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಹೀಗೆ ಸಹಸ್ರ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಬಿಡದೇ ಸಂತೈಸಿದ. ಎಷ್ಟೆಂದರೂ ಹರಿ ಜಗನ್ನಾಥನಲ್ಲವೇ?

‘ತಿಲ್ಲಾನ’ ಮಾಸಿಕ ಪ್ರಕಟಿತ

ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಲಾರೆ..!

ಮಮತಾ ದೇವ

ಇಂದಿನ ಸೊಬಗನ್ನು ಸವಿಯುವ ಹೊತ್ತು..
ನೆನಪಾಗದಿರಲಿ ಹಳೆಯ ಕನಸುಗಳು ಕ್ಷಣ ಹೊತ್ತೂ..

ಅಂದು ಹೆಣೆದ ಗೊಂದಲದ ಬಲೆಯೇಕೆ ಇಂದು ?
ನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಕಡೆಗಿರಲು ಪ್ರಬಲ ಗುರಿ ಇಂದು.

ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಲಾರೆ ಮಣ್ಣುಗೂಡಿದ ಕನಸುಗಳ ಪರಿಧಿ
ಚಿಂತಿಸದೆ ಸಾಗುತಿಹೆ ಭವ್ಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಹೊಸ ಹಾದಿ !

ಆ ದಟ್ಟ ಕತ್ತಲಿನ ದಾರಿಯನ್ನರಸಿ ಹೋಗುವುದೇ ವ್ಯರ್ಥ..
ಹೊಂಗಿರಣ ತುಂಬಿರುವೀ ಅಮೂಲ್ಯ ಕ್ಷಣಗಳೇ ಪರಮಾರ್ಥ.

ವಾಸ್ತವವೇ ಅಭಿಜಾತವಾಗಿರಲು ಹಳೆಯ ಕಹಿಯೇಕೆ ಬೇಕು ?
ಹೊಸ ಕನಸುಗಳು ಆವರಿಸಿರಲು..ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡುವುದೇಕೆ ಬೇಕು..?

%d bloggers like this: